ciekawostka zoologiczna

piątek, 22, kwiecień 2022 10:30

Andrzej Pilipiuk

W Warszawie jest ulica. Kiedyś nazywała się "wołyńska". (od pobliskich carskich koszar pułku wołyńskiego). Po zrównaniu z ziemią ruin getta - znikła z powierzchni ziemi wraz z zabudową. Po wojnie odbuowując Mokotów nadano jej imię nejakiego Lewartowskiego - żydowskiego rewolucjnisty.

Postać to bardzo ciekawa - jeden z ideowych bolszewików, który ewidentnie szczerze wierzył w komunizm i konsekwentnie walczył o jego wprowadzenie nie dając się złamać ani caratowi, ani  sanacji, ani hitlerowcom. Z niemcami walczył z bronią w ręku najpierw pdczas obrony Wrarszawy w 1939-tym (świeżo wypuszczony z sanacyjnego pudła), potem w 1941 broniąc fabryki której szefował w Białymstoku, wreszcie podczas powstania w warszawskim gettcie. Analizując jego życiorys widać że był to rodzaj czerwonego kondotiera - rzucającego się radośnie w wir najtrudniejszej partyjnej roboty i nie uchylającego się od walki zbrojnej. Kazali jechać do getta w Warszawie i budować struktury partyjno-konspiracyjne - pojechał. Kariera urwała mu się nagle - zginął z rąk niemców. Mógł się ewakuować z getta - ale wybrał walkę. Coś jak che guevara - tylko nie aż taki bandyta. 

Po 1989-tym ulica uniknęła dekomunizacji - wprawdzie gość był komuchem - ale ostatecznie tłukł szwaba...

W 2017-tym zdecydowano się na zmianę nazwy - wojewoda mazowiecki zarządzeniem nadał ulicy imię Marka Edelmanna - też Żyda, też komucha ale nie z KPP tylko z BUND-u. Do tego Edelmann miał zasługi powojenne - jako naprawdę wybitny lekarz kardiolog. Popełnił też liczne świństwa...  

W 2018-tym decyzję uchylono. Co symptomatyczne - gazeta wybiórcza - choć Edelmann to był poniekąd "ich człowiek" jakoś nie protestowała. Widać "mądrość etapu" nakazała poświęcić pamięć kumpla byle nie szkodzić antypisowskim władzom stolycy... 

*

Mój wybór? Z dwojga złego wolałbym Lewartowskiego - lepszy komuch-romantyk i malowniczy świr niż oczadziały z nienawiści łgarz. Ale wybór sensowny to przywrócenie pierwotnej nazwy - ulica Wołyńska - bo tym dwu należy się tabliczka wśród tabliczek innych bojownków powstania w gettcie - ale honorować ich ulicą - absolutnie nie należy .

• « poprz.
• nast. »